Informacje o jednostce
HISTORIA TEATRU LUDOWEGO
Teatr Ludowy jest jednym z najmłodszych teatrów Krakowa, został otwarty 3 grudnia 1955 roku. Pierwszą premierą byli "Krakowiacy i Górale" Wojciecha Bogusławskiego. Pierwszym dyrektorem Teatru została reżyserka - Krystyna Skuszanka, która w ciągu kilku lat swej działalności, wraz z Jerzym Krassowskim - reżyserem i Józefem Szajną, podniosła Teatr Ludowy do rangi jednej z najwybitniejszych i najbardziej interesujących scen dramatycznych w Polsce o wyraźnym obliczu filozoficzno- ideowym. Zainteresowania kierownictwa orientujące się w kierunku teatru politycznego owocują ciekawymi inscenizacjami, m.in. "Burza" Shakespeare`a, "Sługa dwóch panów" Goldoniego, "Sen srebrny Salomei" Słowackiego, "Myszy i ludzie" Steinbecka, "Stan oblężenia" Camusa, "Imiona władzy" Broszkiewicza. Teatr występuje za granicą- we Włoszech i Francji.
W roku 1963 dyrekcję Teatru Ludowego obejmuje wybitny scenograf - Józef Szajna, proponując widzowi formę teatru plastycznego, teatru narracji wizualnej. Powstają słynne spektakle: "Rewizor" Gogola, "Puste pole" Hołuja, "Zamek" Kafki. W 1966 roku wraz z odejściem Szajny zamyka się nader ważny rozdział w dziejach Teatru Ludowego i teatru polskiego w ogóle. Nowi dyrektorzy kształtują już nieco odmienny profil artystyczny tej sceny: mniej awangardowy, za to bardziej komunikatywny i przystępny dla robotniczego widza. Oprócz krótkiego okresu 1971- 74, wktórym ówczesny dyrektor, reżyser i scenograf Waldemar Krygier próbował realizować własny eksperymentalny program, kolejne kierownictwa artystyczne - Irena Babel (1966-71), Ryszard Filipski (1974-79) i Henryk Giżycki (1979-89) realizowały program swoistej edukacji teatralnej, tworząc teatr dla mniej wymagającej publiczności, prezentując repertuar świadomie różnorodny, zarówno pod względem formy, jak i treści: obok pozycji rozrywkowych- popularnych komedii, wodewilów, sztuk dla dzieci, pojawiała się również klasyka polska i obca, dramat współczesny, adaptacje prozy. Do najwybitniejszych inscenizacji tamtych lat należały: "Betlejem polskie" Rydla, "Szelmostwa Skapena" Moliera, "Parady" Potockiego, "Nie-Boska komedia" Krasińskiego, "Hiob" Wojtyły, "Zamiana" Claudela. "Milczenie" i "Dzień gniewu" Brandstaettera oraz "Pieszo" Mrożka. Jednak od początku istnienia miasta- dzielnicy sytuacja działających na terenie Nowej Huty placówek kulturalnych była niezmiernie trudna. Jedyny teatr, jakim był Teatr Ludowy, funkcjonował w specyficznym środowisku o nietypowej strukturze społecznej, nie posiadającym jakichkolwiek wspólnie wypracowanych tradycji i nawyków kulturowych. Aczkolwiek w początkowym okresie swej działalności zyskał ogólnopolską sławę i stał się symbolem teatralnej awangardy, to jednak w późniejszym czasie, poddawany różnego rodzaju naciskom ideologicznym, stracił wypracowaną wcześniej w środowisku artystycznym wysoką rangę.
W roku 1989 dyrekcję Teatru Ludowego objął młody, dynamiczny aktor Starego
Teatru - Jerzy Fedorowicz. Od razu poczynił intensywne starania, aby teatr ten
został zaakceptowany przez publiczność, a zwłaszcza młode pokolenie. Pierwszą
premierą nowej dyrekcji był "Człowiek z marmuru - początek i koniec"
na motywach słynnego filmu Andrzeja Wajdy. "Człowiek z marmuru"-
spektakl ten został osadzony w realiach Nowej Huty, był politycznym rozrachunkiem
z poprzednią epoką. Następne spektakle starały się wychodzić naprzeciw
oczekiwaniom widowni- teatr opowiadał o najpiękniejszych stronach życia, o
miłości, o przyjaźni, propagował ideały humanitaryzmu i afirmacji istnienia.
Działalność Teatru Ludowego za dyrekcji Jerzego Fedorowicza można rozpatrywać
nie tylko w kategoriach artystycznych, ale i socjologicznych - wychowania i
edukacji młodego pokolenia, dzięki zainicjowanych działań, które noszą miano
"Terapia przez sztukę". Dziesięć sezonów wytężonej pracy całego
zespołu przyniosło widoczne efekty- społeczność nowohucka zaczęła coraz
tłumniej odwiedzać swoją scenę. Teatr Ludowy został uznany i zaakceptowany
zarówno przez publiczność jak i krytykę. Udało się pozyskać do współpracy m.
in. Jerzego Stuhra, Martę Stebnicką, Rudolfa Zioło, Jerzego Trelę, czy Annę
Seniuk, przebudować zespół angażując młodych, nader uzdolnionych absolwentów
krakowskiej PWST. Otwarto też Małą Scenę w centrum Krakowa najpierw przy ulicy
Kanoniczej 1, potem przeniesioną na Scenę Pod Ratuszem na Rynku Głównym 1.
"Iwona księżniczka Burgunda" Gombrowicza, "Port wielki jak świat
- piosenki J. Brela", "Cyd" Corneille`a-Wyspiańskiego,
"Kochankowie piekła" Calderona-Rymkiewicza, "Poskromienie
złośnicy" Shakespeare`a, "Mieszczanin szlachcicem" Moliera,
"Balladyna" Słowackiego, "Macbeth" Shakespeare`a, "Pan
Jowialski" Fredry, "Wesołe kumoszki z Windsoru" Shakespeare`a,
"Krawiec" Mrożka, "Dziady" Mickiewicza zagrane w Celi
Konrada w Wilnie - te m.in. spektakle sprawiają, że Teatr Ludowy nie tylko
zdobył, ale stale utrzymuje znaczące miejsce na mapie teatralnej naszego kraju.
Kilka z nich zostało zarejestrowanych przez TVP w ramach Teatru Telewizji
(Iwona...", "Poskromienie...", "Mieszczanin..." -
wszystkie w reżyserii Jerzego Stuhra). W 1996 roku "Macbeth"
Shakespeare`a w reżyserii Jerzego Stuhra został nagrodzony na Festiwalu w
Edynburgu, rok później "Antygona" W. Nurkowskiego otrzymała The
Herald Angel Awards`97.
W nurcie działań terapeutyczno-wychowawczych najgłośniejszy stał się podjęty
przez dyrektora Jerzego Fedorowicza eksperyment zrealizowania "Romeo i
Julii" Shakespeare`a z udziałem młodzieży z subkultur skinheadów i punków.
Powstało kilka ważnych przedstawień m.in. "Cud w Alabamie" (historia
niewidomej i głuchoniemej Hellen Keller) w inscenizacji Jerzego Fedorowicza,
"Tragedia o polskim Scylurusie" w wykonaniu pacjentów MONARU, oraz
urzekający w swej urodzie spektakl w wykonaniu domu dziecka "Mały Książę"
wg Antoine de Saint-Exupery`ego. Spektakl "Tragedia o Polskim
Scylurusie" święcił tryumfy w Bańskiej Bystrzycy i w Bratysławie. W lipcu
1997 roku dyrektor został zaproszony do prowadzenia warsztatów teatralnych z
upośledzonymi pacjentami z Luksemburga, Szwajcarii, Austrii i Niemiec podczas
trwającego w Meinz nad Renem Festiwalu Kultury Osób Upośledzonych Umysłowo. W
ramach tych warsztatów Jerzy Fedorowicz przygotował poemat "O stworzeniu
świata" Leszka Aleksandra Moczulskiego, którego pokaz końcowy był ogromnym
sukcesem. Doświadczenie to Jerzy Fedorowicz powtórzył z polską młodzieżą w
czasie w wakacji - Mazury`98. Obecnie w ramach "Terapii przez sztukę"
prowadzone są warsztaty na pograniczu teatru i psychologii przeznaczone zarówno
dla młodzieży ( Studio improwizacji) jak i dla pedagogów (Studium Terapii Przez
Sztukę), grane są także spektakle "Bici biją" "Odlot"
"Sytuacja bez wyjścia" "Wakacje w Holandii" w reżyserii
Inki Dowlasz, która po przedstawieniu prowadzi rozmowę z publicznością na temat
poruszanych w spektaklach problemów oraz spektakle muzyczne: "Piątka
gorszej szansy" w rezyserii Małgorzaty Krzysicy i "Błysk rekina"
(Sparkleshark) w reżyserii Jerzego Fedorowicza. Od 2000 roku w Teatr jest
współorganizatorem międzynarodowego festiwalu sztuki dzieci i młodzieży
niepełnosprawnej "Festiwal Radości i Uśmiechu Lajkonik". W latach
1998 -2003 na Scenie Pod Ratuszem odbywały się cykliczne spotkania
"Czytamy współczesny dramat" oraz wydawana była seria książek
"Dramat współczesny". Obecnie zastąpił go projekt "Środowa Scena
Studyjna".
Od 2005 roku Teatr Ludowy prowadzi Jacek Strama. Proponowany obecnie przez Teatr repertuar to współczesna dramaturgia europejska i nie tylko (Gavran, Kolada, Schimmelphennig, Rapp, Bogosian) prezentowana na małej Scenie Pod Ratuszem, a na Dużej Scenie pozycje przeznaczone dla młodych widzów oraz współcześnie interpretowana klasyka: Szekspir, Gozzi, a także dobrze skrojona komedia: Chapman, Freeman, Zelenka.
